Akademia Zamojska

Akademia Zamojska. Piętrowy gmach w kształcie czworoboku z dziedzińcem ufundował syn Jana Zamoyskiego, II ordynat Tomasz Zamoyski i jego żona Katarzyna z domu Ostrogska.
Budowano go od 1639 roku przez 9 lat w stylu wczesnobarokowym na wzór kolegiów jezuickich. Mieściły się tu sale wykładowe, biblioteka, drukarnia a także mieszkania profesorów i studenckie stancje. Jest to jedna z najstarszych budowli uniwersyteckich w Polsce.
Duży wewnętrzny dziedziniec z dwu stron na parterze nie miał ścian, piętro spoczywało na filarach połączonych charakterystycznymi dla Zamościa półkolistymi arkadami. Nad nimi biegł wokół całego podwórza fryz z ozdobnymi ornamentami. Niestety, arkady zabudowano w XIX wieku, gdy budynek zmieniono w koszary. Wtedy też skuto kamienne dekoracje portali i okiennych obramień.
Uczniowie i profesorowie wrócili do swego gmachu w 1866 roku i od tamtej pory (z przerwą na II wojnę światową) uczelnia znów pełni funkcję edukacyjną.
Akademia Zamojska powstała wcześniej niż obecny budynek. Utworzył ją Jan Zamoyski w 1594 roku. Była trzecią - po krakowskiej (1364) i wileńskiej (1578) - wyższą uczelnią w Rzeczypospolitej. Jej dwie poprzedniczki powstały z królewskiej fundacji. Powołanie własnej prywatnej uczelni świadczy więc o potędze i ogromnych ambicjach wielkiego kanclerza.